Oto klucz do wyjścia z pułapki niskich dochodów. Dla kogo zostanie miejsce na rynku pracy?

Społeczeństwa stale się rozwijają, a ich ewolucja przechodzi różne etapy. George Pink, amerykański politolog i socjolog twierdzi, że w końcu ubiegłego wieku wysokorozwinięte kraje zachodnie były w okresie gospodarki opartej głównie na produkcji przemysłowej i informatyce. Obecnie, na początku XXI wieku, można zaobserwować transformacje ekonomii tych krajów z przemysłowo-informatycznej na informatyczno-innowacyjna, tzn. gospodarkę, w której rosnącą rolę odgrywa informatyka i innowacyjność.



W obecnej sytuacji szczególnie ważna staje się innowacyjność, rozumiana jako zdolność tworzenia wynalazków oraz ich transformacji na produkty rynkowe, co decyduje o pozycji konkurencyjnej krajów. W Polsce innowacyjność jest dodatkowo kluczem do wyjścia z pułapki średnich dochodów, co jest przecież najważniejszym wyzwaniem polskich liderów i innowatorów.

Tworzenie wynalazków jest nadal uważane za działalność niemal przypadkową, której się zresztą nie można nauczyć. Szczęśliwie, takie twierdzenie jest już zwyczajnie przestarzałe. Istnieje Inżynieria Wynalazczości, nauka o tworzeniu wynalazków, a rewolucje Inżynierii Wynalazczości zaczął TRIZ, którego początki sięgają późnych lat czterdziestych ubiegłego wieku.

Dlaczego to ja pisze ten blog?
We wczesnych latach siedemdziesiątych pracowałem na Politechnice Warszawskiej w Gmachu Głównym. Pewnego dnia zauważyłem na jednej z wielu tablic ogłoszeniowych maleńką karteczkę zapowiadającą referat nieznanego mi Dr. Andrzeja Góralskiego na temat TRIZ. Nie miałem oczywiście zielonego pojęcia, co to jest, ale w młodzieńczej ciekawości postanowiłem sprawdzić. Prelegent był ubrany z wyszukaną elegancją, mówił z namysłem i dostojnie, dosłownie celebrował każde słowo. Pomimo to jego słowa zmieniły moje życie. Prelegent mówił o świadomym tworzeniu wynalazków i to się stało moją pasją, doprowadziło do działalności w Sekcji Heurystyki w Polskim Towarzystwie Cybernetycznym, do prac badawczych w zakresie sztucznej inteligencji w USA, do studiowania psychologii, historii, i ostatecznie do stworzenia Inżynierii Wynalazczości. W latach 80-tych opublikowałem artykuł na temat TRIZ w USA, pierwszy na ten temat po angielsku, co uczyniło mnie nieco znana postacią w kręgach ekspertów TRIZ i umożliwiło dostęp do wielu badaczy TRIZ.

Od 1992 roku współpracuję z Ideation International Inc. w Michigan, która zatrudnia kilku znakomitych specjalistów TRIZ, a od których wiele się nauczyłem. Przez ostatnie 15 czy 17 lat nauczałem na George Mason University Inventive Engineering, również TRIZ. W sumie w czasie ostatnich 45 lat zdobyłem pewne zrozumienie TRIZ, aczkolwiek dalej nie uważam się za eksperta.

W październiku b.r. uczestniczyłem we Wrocławiu w międzynarodowej konferencji TRIZ Future 2016 i uświadomiłem sobie, że jest to ważne wydarzenie w rozwoju polskiej innowacyjności. Konferencja zgromadziła około stu teoretyków i praktyków TRIZ z całego świata; z wielu krajów europejskich i USA, ale również z Japonii, Korei i innych odległych krajów. Młody, niezwykle utalentowany i energiczny naukowiec wrocławski, Dr. Sebastian Koziołek, był sercem i duchem konferencji, która znakomicie zorganizował z wieloma niezwykłymi atrakcjami jak występ mima czy wizyta w słynnym wrocławskim zoo.

TRIZ odgrywa ogromną rolę wśród innowatorów na całym świecie, szczególnie w Azji, a sukcesy Samsunga są w dużej mierze przypisywane szerokiemu stosowaniu TRIZ. Jestem więc przekonany, że konferencja ta będzie miała trwały wpływ na rozwój innowacyjności również w Polsce. Dlatego też chciałbym Państwu przedstawić podstawowe informacje na temat TRIZ i w ten sposób pomóc w zainteresowaniu się tematem, co może zmienić Państwa kariery, a jednocześnie pomóc krajowi.

Jak powstał TRIZ?
Twórca TRIZ jest Henryk Altshuller (1926-1998), niezwykły i wspaniały człowiek o bogatym i jednocześnie tragicznym życiu. Pochodzenia żydowskiego, wychowany w kulturze wiedzy i rozczytany w powieściach fantastyczno-naukowych, człowiek o niezwykłej wyobraźni i marzeniach o uczynieniu świata lepszym. Był on prawdziwym marzycielem i idealista, co było oczywiście kluczem do jego wielkości, ale niestety miało również tragiczne konsekwencje.

W wieku lat 22 Altshuller już dysponował dużą wiedzą na temat wynalazczości i odkrył, że wiedza zawarta w patentach może zostać wykorzystana do celów wynalazczych. Jako idealista i patriota napisał z przyjacielem list do Stalina, krytykując ówczesny stan wynalazczości w ZSRR i proponując opracowanie uniwersalnej metody wynalazczej, która zmieni świat, a przynajmniej ZSRR. Nie jest wiadome, czy Stalin otrzymał jego list, ale w 1950 roku Altshuller z przyjacielem zostali aresztowani, a ich krytyka została uznana za działalność antyradziecką i niemal zdradę stanu. Obaj przeszli okrutne przesłuchania połączone z torturami i ostatecznie ALtshuller został skazany na 25 lat zesłania. Jego zesłanie miało tragiczne konsekwencje: ojciec zmarł przedwcześnie, a matka popełniła samobójstwo.

W obozie Altshuller przebywał z wieloma wybitnymi naukowcami, co pozwoliło mu pozyskać szerokie zrozumienie wielu dziedzin nauki, a późniejsze studia inżynierskie, już po wyjściu z obozu w 1954 roku, umożliwiły mu również pozyskanie solidnej wiedzy inżynierskiej.

Pierwsza koncepcja TRIZ została sformułowana w późnych latach czterdziestych. Dopiero jednak wczesne lata siedemdziesiąte są uważane za początek TRIZ. W tym okresie ukazało się drugie wydanie książki „Algorytm Wynalazku” oraz został przygotowany film dokumentalny na temat Altshullera i jego metody. TRIZ nagle stał się popularny i nawet w Polsce ukazały się tłumaczenia dwóch wcześniejszych książek Altshullera.

Oczywiście ewolucja TRIZ i rozwój metody nie zakończyły się w latach siedemdziesiątych, jest ona nadal kontynuowana w wielu krajach, również Polska posiada kilku znakomitych badaczy i badaczek TRIZ jak na przykład Pan Jan Boratyński z Kielc.

Co to jest TRIZ?

Kluczem do zrozumienia TRIZ jest wiedza. Prawdopodobnie najlepsza definicje TRIZ zaproponował Stan Kaplan, wybitny badacz TRIZ:

TRIZ jest abstrakcja wiedzy inżynierskiej. Jest to abstrakcja wiedzy pochodzącej z doświadczenia ludzkości i ustrukturalizowanie tej wiedzy w celu jej wydajnego i efektywnego wykorzystania.

Dodajmy, że wiedza ta pochodzi głównie z patentów i może być określona jako uniwersalna metodologia inżynierska dla rozwiązywania problemów wynalazczych. (TRIZ oznacza – Teoria Rozwiązywania Problemów Wynalazczych)

W celu zrozumienia TRIZ musimy najpierw wprowadzić kilku unikalnych pojęć:


A. Sprzeczność


Altshuller twierdził, ze każdy wielki wynalazek jest rezultatem wyeliminowania sprzeczności. Rozróżniamy dwa rodzaje sprzeczności: techniczne i fizyczne.

Sprzeczność techniczna jest sprzecznością między dwiema charakterystykami systemu inżynierskiego; poprawa jednej z nich oznacza pogorszenie drugiej. Przykładowo zwiększenie sztywności belki jest związane ze zwiększeniem jej ciężaru, który przecież również chcemy zmniejszyć.

Sprzeczność fizyczna jest sprzecznością w ramach danej charakterystyki systemu inżynierskiego. Przykładowo jednocześnie chcemy zwiększyć wymiar w celu zwiększenia sztywności i zmniejszyć ten sam wymiar w celu zmniejszenia ciężaru.

Problem Wynalazczy


Problem wynalazczy to taki problem, którego rozwiązanie wymaga wyeliminowania sprzeczności, a rozwiązanie jest nieznane, ale możliwe do zastosowania i patentowalne.

Podstawowe Charakterystyki Systemu Inżynierskiego


Altshuller uważał, że każdy system inżynierski może być opisany przy wykorzystaniu charakterystyk ze zbioru zaproponowanego przez niego 39 Podstawowych Charakterystyk Systemów Inżynierskich. Przykładowe takie charakterystyki to Ciężar Poruszającego się Obiektu lub Ciężar Nieporuszającego się Obiektu.

Zasady Wynalazcze

Zasady to zbiór 40 heurystyk (probabilistycznych reguł decyzyjnych), które są niezbędne i wystarczające do eliminacji wszystkich możliwych sprzeczności w wynalazczym rozwiązywaniu problemów. Przykładowo, szeroko jest używana Zasada Segmentacji, która mówi o różnych sposobach podziału systemu inżynierskiego.

Tablica Sprzeczności


Jest to tablica w której wiersze i kolumny reprezentują Podstawowe Charakterystyki Systemu Inżynierskiego. Na ich przecięciu znajdujemy Zasady Wynalazcze, które mogą być wykorzystane do wyeliminowania sprzeczności pomiędzy charakterystykami znajdującymi się w danej kolumnie i wierszu, których przecięcie rozpatrujemy.

W mojej interpretacji, procedura TRIZ jest sześcioetapowa:

1. Identyfikacja problemu
2. Sformułowanie problemu
3. Opracowanie rozwiązań (koncepcji projektowych)
4. Ocena
5. Pozyskanie wiedzy metodologicznej
6. Przedstawienie rezultatów

Unikalny jest etap trzeci, w którym dokonuje się eliminacji sprzeczności i wypracowania rozwiązania, często wynalazczego. TRIZ może być stosowana „ręcznie” lub przy wykorzystaniu różnych programów komputerowych. Prawdopodobnie najlepiej dopracowany jest Innovation WorkBench, (Ideation International Inc.), którego obecna wersja jest produktem ponad 15 lat prac badawczych i rozwojowych.

Istnieje wiele przykładów zastosowań TRIZ w USA w przemysłach lotniczym, motoryzacyjnym, energetycznym, urządzeń medycznych, itd. Co najważniejsze, poznanie TRIZ może oznaczać przełom w życiu innowatora, który odkryje znaczenia myślenia abstrakcyjnego w kontekście sprzeczności, a to otwiera dotychczas nieznane możliwości.

Jak nauczyć się o TRIZ i używania TRIZ?
Obecnie istnieje obszerna literatura na temat TRIZ nie tylko w języku rosyjskim, ale również po angielsku, niemiecku i po polsku. Polska książka pod redakcją Jana Boratyńskiego (TRIZ. Teoria Rozwiązywania Innowacyjnych Zadań. Wprowadzenie. Kielce, 2009) jest doskonałym początkiem. W przypadku publikacji anglojęzycznych moja książka „Inventive Engineering. Knowledge and Skills for Creative Engineers” (Taylor and Francis, 2016) zawiera duży rozdział na temat TRIZ napisany z perspektywy wiedzy i w kontekście innych metod wynalazczych. Witryna internetowa Ideation International zawiera „księgarnie”, gdzie można zakupić wiele książek n/t TRIZ pisanych przez różnych teoretyków i praktyków TRIZ.

Prawdopodobnie najlepszym sposobem rozpoczęcia edukacji TRIZ jest uczestniczenie w szkoleniach, które są oferowane właściwie na całym świecie i oczywiście również w Polsce. Krótkie poszukiwanie w sieci powinno przynieść wiele możliwości takiego szkolenia.

POLUB NAS NA FACEBOOKU

Trwa ładowanie komentarzy...